شناورترین محلههای جهان
زندگی روی آب در هلند؛ راهکاری برای آینده
هلند با حدود ۱۷ میلیون نفر جمعیت در پهنهای کوچک، یکی از متراکمترین کشورهای جهان است. از سوی دیگر، بیش از یکچهارم این کشور زیر سطح دریاست و با هر باران شدید، خطر سیلاب و طغیان رودخانهها وجود دارد. به همین دلیل، هلندیها از دههها پیش به فکر زندگی بر روی آب افتادهاند و امروز به یکی از پیشگامان ساخت «خانههای شناور» و «محلههای آبی» تبدیل شدهاند.
برخلاف تصور عموم، خانههای شناور با قایقهای مسکونی تفاوت دارند. این خانهها به جای دانلود کده اینکه روی آب حرکت کنند، به طور دائم در یک نقطه لنگر میاندازند و به شبکه برق، فاضلاب و آب شهری متصل هستند. تفاوت اصلی آنها با خانههای معمولی در این است که به جای زیرزمین، یک بدنه بتنی شناور دارند که با بالا و پایین رفتن آب، خانه نیز همراه آن حرکت میکند و در طوفانها و سیلابها ایمن میماند.
محله «اسکونشیپ» (Schoonschip)؛ پیشگام زندگی پایدار روی آب
یکی از معروفترین و الهامبخشترین پروژههای زندگی روی آب در جهان، محله «اسکونشیپ» در آمستردام است. این محله که در یک کانال قدیمی و متروک در شمال آمستردام ساخته شده، از ۴۶ خانه شناور تشکیل شده که حدود ۱۵۰ نفر در آن زندگی میکنند. خانههای اسکونشیپ همگی کاملاً بدون گاز هستند و انرژی خود را از طریق پنلهای خورشیدی و پمپهای حرارتی تأمین میکنند. ساکنان حتی میتوانند انرژی مازاد خود را به یکدیگر یا به شبکه ملی بفروشند.
یکی از ساکنان این محله در گفتوگو با بیبیسی گفته است: «در طوفانها احساس امنیت بیشتری داریم چون شناوریم. فکر میکنم عجیب است که ساخت و ساز روی آب در سراسر جهان در اولویت نیست». این محله به عنوان یک «اکوسیستم شهری» طراحی شده که در بافت شهر ادغام شده و الگویی برای زندگی پایدار در آینده محسوب میشود.
خانه شناور i29؛ طراحی مینیمال و مدرن در اسکونشیپ
در میان خانههای اسکونشیپ، یک خانه سیاهرنگ که توسط دفتر معماری i29 طراحی شده، توجه خاصی را به خود جلب کرده است. این خانه با نمای چوبی تیره و سقفی با شیب مورب، در عین سادگی، هویتی منحصربهفرد دارد. در داخل، طبقه پایین به اتاقخوابها اختصاص دارد و طبقه بالا با پنجرههای بزرگ، فضایی باز برای نشیمن و آشپزخانه فراهم کرده است. یک عرشه کوچک در کنار آب و یک پشتبام با نمای باز به کانال، این خانه را به نمونهای کامل از هماهنگی با محیط آبی تبدیل کرده است.
سلوئیس (Sluishuis)؛ بزرگترین مجتمع مسکونی شناور جهان
در منطقه «آیبورگ» (IJburg) آمستردام، پروژهای عظیم به نام «سلوئیس» (Sluishuis) توسط دفتر معماری مشهور BIG طراحی شده است. این مجتمع که شبیه به یک خانه قایق غولپیکر است، ۴۴۲ واحد مسکونی بدون مصرف انرژی (صفر انرژی) را در خود جای داده و میتواند تا ۳۰ قایق را در حیاط داخلی خود لنگر دهد. این ساختمان که به شکل یک قاب بزرگ بر روی آب قرار گرفته، با باغهای عمومی روی پشتبام، پیادهروهای کنار آب و فضای سبز گسترده، زندگی روی آب را در مقیاسی کاملاً جدید به نمایش گذاشته است.
اسپوروخافن (Spoorweghaven)؛ بزرگترین محله شناور اروپا در روتردام
هلند به همینجا ختم نمیشود. در شهر روتردام، استودیوی معماری دانمارکی MAST طرحی برای تبدیل یک حوضچه خشک و متروک به بزرگترین محله شناور اروپا ارائه داده است. این پروژه با نام «اسپوروخافن» (Spoorweghaven) شامل ۱۰۰ خانه ارزانقیمت، واحدهای تجاری، باغهای شناور و فضاهای عمومی است که به طور کامل با قایق و دوچرخه قابل دسترسی خواهند بود. سازههای این محله به صورت ماژولار ساخته میشوند و با استفاده از چوب چندلایه (CLT) که در کارخانه تولید و سپس به محل منتقل میشوند، ضایعات ساختمانی را به حداقل میرسانند. همچنین با کاشت نیزارهای شناور در اطراف پروژه، آب حوضچه تصفیه شده و برای شنا ایمن میشود.
شناورترین محلههای جهان: زندگی روی آب در هلند تنها یک سبک زندگی لوکس برای ثروتمندان نیست. این کشور با پروژههایی مانند اسپوروخافن در روتردام، به دنبال ارائه راهحلی برای بحران مسکن و تغییرات اقلیمی است و نشان میدهد که میتوان بدون ترس از آب، با آن همزیستی کرد و شهرهایی ساخت که در برابر سیلابهای آینده نه تنها آسیبپذیر نیستند، بلکه انعطافپذیر و پایدار خواهند بود.
جمعبندی
از محله کوچک و پیشرو «اسکونشیپ» در آمستردام تا مجتمع عظیم «سلوئیس» و پروژه عظیمتر «اسپوروخافن» در روتردام، هلند نشان داده است که زندگی روی آب نه تنها ممکن است، بلکه میتواند الگویی برای آینده شهرهای ساحلی در سراسر جهان باشد. این خانههای شناور با ترکیب معماری مدرن، انرژیهای تجدیدپذیر و احترام به طبیعت، ثابت کردهاند که راه حل مشکلات بزرگ، گاهی در نگاه کردن به آبی است که زیر پایمان جاری است.